Thứ hai, 14/08/17

Thế giới đang ở đâu trong cách mạng công nghiệp 4.0?


Trước bối cảnh CMCN 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, nhiều quốc gia đã có chiến lược cho riêng mình để đón đầu xu thế từ cuộc cách mạng này.

Cách mạng công nghiệp 4.0 là gì?

Năm 2013, một từ khóa mới là “Công nghiệp 4.0” (Industrie 4.0) bắt đầu nổi lên xuất phát từ một báo cáo của chính phủ Đức nói tới chiến lược công nghệ cao, điện toán hóa ngành sản xuất mà không cần sựtham gia của con người.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) lần thứ 46 đã chính thức khai mạc tại thành phố Davos-Klosters của Thụy Sĩ, với chủ đề “Cuộc CMCN lần thứ 4” Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới Klaus Schvvab đã đưa ra một định nghĩa mới, mở rộng hơn khái niệm Công nghiệp 4.0 của Đức.

Cụ thể, đây là “một cụm thuật ngữ cho các công nghệ và khái niệm của tổ chức trong chuỗi giá trị” đi cùng với các hệ thống vật lý trong không gian ảo, Internet kết nối vạn vật (loT) và Internet của các dịch vụ (loS).

Bản chất của CMCN lần thứ 4 là dựa trên nền tảng công nghệ sốvà tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; nhấn mạnh những công nghệ đang và sẽ có tác động lớn nhất là công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ tự động hóa, người máy,...

Công nghiệp 4.0 tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo ra các “nhà máy thông minh” hay “nhà máy số”. Trong các nhà máy thông minh này, các hệ thống vật lý không gian ảo sẽ giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật lý.

Với loT, các hệ thống vật lý không gian ảo này tương tác với nhau và với con người theo thời gian thực, và thông qua loS thì người dùng sẽ được tham gia vào chuỗi giá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụ này.

Nhiều quốc gia tung “chiến lược”, quyết đón đầu CMCN 4.0

Hiện CMCN 4.0 đang diễn ra tại các nước phát triển như Mỹ, châuÂu, một phần châu Á. Trên thế giới, chính phủ nhiều nước cũng đang có những chiến lược 4.0 cho riêng mình.

Cụ thể, chính phủ Đức hiện đang đặc biệt chú trọng đến Công nghiệp 4.0 vì bởi công nghiệp là ngành sản xuất là xương sống của nền kinh tế nước này. Các công ty Đức đang đẩy mạnh đầu tư cho công nghệ để đón đầu Cuộc CMCN lần thứ 4.

Khảo sát của Strategy & và PwC với 235 công ty công nghiệp có trụ sở tại Đức hồi tháng 10/2014 cho thấy, công nghệ Công nghiệp 4.0 chiếm hơn 50% số vốn đầu tư hoạch định cho 5 năm tới. Nghĩa là tổng vốn đẩu tư cho công nghệ Công nghiệp 4.0 của Đức có thể lên đến 40 tỷ EUR mỗi năm, từ 2015- 2020. Nếu các nước châu Âu khác cũng tiếp bước, tổng vốn đầu tư cho CMCN4.0 có thể lên đến 140 tỷ EURO mỗi năm.

Tại Mỹ, với mục đích trở thành một “thỏi nam châm cho sản xuất” và để tạo ra các ngành sản xuất chất lượng cao bằng cách hỗ trợ một nỗ lực quốc gia nhằm tập trung các ngành công nghiệp, các trường đại học và Chính phủ cùng đầu tư vào các công nghệ mới nổi, được coi là những động lực cho cuộc CMCN lần thứ 4. Ngân sách liên bang 2014 cung cấp 2,9 tỷ USD để mở rộng NC&PT về quy trình sản xuất tiên tiến, vật liệu công nghiệp tiên tiến và khoa học người máy.

Tại Đài Loan, một chương trình hành động gọi là Productivity 4.0 Development Program nhằm hỗ trợ ngành sản xuất máy công cụ tham gia sản xuất chi tiết và phụ tùng cho ngành không gian đã được phê chuẩn. Chương trình này cùng cố chuỗi giá trị của sản xuất thông minh, sản phẩm cơ khí và dịch vụ cho ngành hàng không đạt đến con số 5.200 tỷ đôla.

Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Máy gia công chính xác (Precision Machinery Research Development Center - PMC) đã kết nối 4 doanh nghiệp hàng đầu sản xuất máy công cụ tại đây để thành lập một phòng thí nghiệm chuyên biệt để phát triển những phần mềm thông minh phục vụ cho việc giám sát hệ thống sản xuất trực tuyến. Những phần mềm này được nhúng vào những hệ thống giám sát và điều khiển để cải thiện hiệu suất của máy công cụ thêm ít nhất 20% và tăng giá trị thêm tổng cộng ít nhất 10 tỷ Đài tệ.

Cách mạng 4.0 cũng đang là một đề tài nóng tại Hàn Quốc. Chính phủ mới của Tổng thống Moon Jae-in tuyên bổ thực hiện các chính sách ủng hộ cuộc cách mạng này, tăng gấp đôi ngân sách cho nghiên cứu khoa học vào năm 2020.

Đồng thời, chính phủ Hàn Quốc cũng đã lập kế hoạch cung cấp vốn cho hơn 2.000 doanh nghiệp nhỏ và vì trong năm 2017 để thúc đẩy sự thành lập của “những nhà máy thông minh” nơi mà dây chuyền sản xuất đưc tự động hóa hoàn toàn, máy móc và hệ thống thông minh được kết nối.

Đối với Trung Quốc, vào năm 2015, nước này đưa ra chiến lược công nghiệp Made in China 2025, mụ tiêu biến Trung Quốc thành người khổng lồ về sản xuất bằng cách sử dụng các công nghệ tiên tiến như robot, cảm biến và trí tuệ nhân tạo. Dự kiến vào năm 2020, Trung Quốc có khả năng sản xuất 100.000 robot mỗi năm.

Theo dự báo của Tập đoàn Dữ liệu quốc tế (IDC), nước này sẽ tiếp tục là thị trường robot lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Đến năm 2020, Trung Quốc sẽ đầu tư khoảng 54,9 tỷ đôla vào ngành công nghiệp robot và các dịch vụ liên quan, chiếm trên 30% tổng lượng đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực này.

Tại Singapore, một phần trong chiến lược xây dựng quốc gia thông minh của nước này là nhằm đảm bảo sụ phát triển bền vững trong thời kỳ CMCN thứ 4. Chính phủ Singaporedành 450 triệu USD trong 3 năm tới để phát triển ứng dụng robot phục vụ đời sống.

Để chủ động nắm bắt cơ hội, đưa ra các giải pháp thiết thực tận dụng tối đa các lợi thế, đồng thời giảm thiểu những tác động tiêu cực của cuộc CMCN 4.0 đối với Việt Nam, Chính phủ đã ký và ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc CMCN lần thứ 4.

Trong đó, tập trung thúc đẩy phát triển, tạo sự bứt phá thực sự về hạ tầng, ứng dụng và nhân lực công nghệ thông tin - truyền thông; thay đổi mạnh mẽ các chính sách, nội dung, phương pháp giáo dục và dạy nghề nhằm tạo ra nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu thế công nghệ sản xuất mới; khuyến khích doanh nghiệp đẩu tư, phát triển, kinh doanh công nghệ mới.

Tập trung xây dựng, thúc đẩy các hoạt động ứng dụng, nghiên cứu phát triển, chuyển giao các công nghệ chủ chốt của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4; nghiên cứu, đề xuất các chính sách, giải pháp khắc phục, giảm thiểu tác động, ảnh hưởng của CMCN lần thứ4 tới cơ cấu thị trường lao động, an sinh xã hội...

 

Nguồn: Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, số 15,16 tháng 8/2017, tr5-6.

Số lượt đọc361